W woj. śląskim w 2004r. z ogólnej ewidencji kilkuset ujęć, wyodrębniono 48 ujęć powierzchniowych, których wody wykorzystywane są do celów wodociągowych. Są to zarówno ujęcia o bardzo dużej ilości ujmowanej do uzdatnienia wody zaopatrującej kilkaset tysięcy osób jak np. ujęcia usytuowane na zbiornikach Goczałkowickim i Czanieckim, czy też ujęcia o niewielkiej wydajności zaopatrujące w wodę po uzdatnieniu, kilkaset osób.
Wymagania jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę do picia, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. Nr 204, poz. 1728). Natomiast organizacja kontroli jakości tych wód realizowana w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, została określona w Wytycznych dla Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych, będących integralną częścią ww. rozporządzenia Ministra Środowiska.
W cyt. rozporządzeniu Ministra Środowiska określono minimalną roczną częstotliwość pobierania próbek wody dla poszczególnych Grup (I-III) wskaźników jakości wody, uzależnioną głównie od liczby osób korzystających z ujęcia, a także od kategorii jakości wody A1-A3. W rozporządzeniu tym, sprecyzowano także, jakie parametry mieszczą się w danej Grupie wskaźników jakości wody. I tak Grupa I obejmuje 13 podstawowych parametrów fizykochemicznych, do Grupy II zaliczono 9 nieorganicznych i organicznych parametrów chemicznych oraz 2 wskaźniki mikrobiologiczne tj. bakterie grupy coli i coli typu kałowego. Grupa III obejmuje 15 pierwiastków oraz substancji organicznych i nieorganicznych, a także 2 wskaźniki mikrobiologiczne tj. Salmonellę i Paciorkowce kałowe. ( szczegółowy wykaz wskaźników jakości wody przedstawiono w zał. nr 1)
Badania wód z ujęć wykonywane były w Zintegrowanym Laboratorium Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które obejmuje Laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Katowicach oraz w Powiatowych Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych w: Bielsku-Białej, Dąbrowie Górniczej, Tychach i Żywcu, tj. tych PSSE na terenie których są ujęcia. Badania wód w 2004r. wykonywała także PSSE w Sosnowcu.
Częstotliwość pobierania i badania próbek z każdego ujęcia starano się realizować zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska, czyniono także starania aby oznaczenia wskaźników fizykochemicznych i bakteriologicznych były wykonywane w jak najszerszym zakresie, określonym dla Grup I-III.
W 2004 roku wykonano ogółem 281 fizykochemicznych badań próbek wody z ujęć powierzchniowych, w tym: 108 z Grupy I, 98 badań z Grupy II oraz 75 badań z Grupy III, co stanowi 2161 wykonanych oznaczeń fiz-chem. W odniesieniu do badań bakteriologicznych wykonano analizy wody w 167 próbkach i oznaczono ogółem 191 wskaźników mikrobiologicznych wymaganych dla Grupy II i III.
Na podstawie wszystkich uzyskanych w omawianym roku sprawozdawczym wyników badań fizykochemicznych i bakteriologicznych wód z ujęć powierzchniowych oraz w oparciu o przeprowadzoną ocenę ich jakości wg wymagań zawartych w zał. nr 1, do rozporządzenia Ministra Środowiska, przyjęto dla każdego analizowanego ujęcia odpowiednią kategorię jakości wody A1, A2, lub A3.
W odniesieniu do ogółem 48 badanych w 2004r. wód z ujęć, dla 13 obiektów przyjęto kategorię jakości A1, dla 32 obiektów kategorię A2, dla 2 ujęć przyjęto kategorię A3 oraz 1 ujęcie sklasyfikowano poza A3 . (Rys. 1)
Zgodnie z tym co ustalono w rozporządzeniu Ministra Środowiska:
do kategorii A1 – można zaliczyć wody, które w zależności od uzyskanych wartości granicznych wskaźników jakości wody, wymagają prostego uzdatnienia fizycznego, w szczególności filtracji oraz dezynfekcji;
do kategorii A2- zalicza się wody wymagające typowego uzdatnienia fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania wstępnej, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji i dezynfekcji końcowej.
Kategoria A3 - wymaga wysokosprawnego uzdatnienia fizycznego oraz chemicznego i poza wyżej wyszczególnionymi procesami także adsorpcji na węglu aktywnym i końcowego ozonowania lub dezynfekcji.